Tự do và cực đoan: đâu là giới hạn

Dù ai đúng, ai sai thì sự kiện đau thương này cũng đã xảy ra và có vẻ như chưa dừng lại. Tội ác này không hẳn xuất phát từ các khác biệt tín ngưỡng, văn hóa hay chưa hiểu đủ về nhau mà chính là từ sự nghi kị, lòng ích kỷ, không muốn chấp nhận các khác biệt của nhau và trên hết là sự cực đoan từ cả hai phía.

LTS:Ngày 19/1, khoảng 800.000 người tại Chechnya, Nga đã xuống đường biểu tình phản đối tranh bìa số mới nhất có hình tiên tri Muhammad của tờ Charlie Hebdo.  Cùng ngày, Hiệp hội SV Hồi giáo Iran cũng tổ chức biểu tình trước Đại sứ quán Pháp ở thủ đô Tehran. Nhiều người lên án đợt tấn công khiến 12 người thiệt mạng vừa qua, nhưng cũng chỉ trích việc báo này tiếp tục đăng biếm họa về tiên tri Muhammad là “lạm dụng tự do ngôn luận”. Câu chuyện về ranh giới giữa tự do và cực đoan, giữa dân chủ và tự do ngôn luận tiếp tục nóng trong những ngày qua. Xin giới thiệu thêm góc nhìn dưới đây để bạn đọc tham khảo.

Biểu đạt sự tha thứ

Khi Internet và Tự do thương mại cùng tiến trình Toàn cầu hóa khiến chúng ta cảm thấy Nhân loại đang nhích gần nhau thì sự kiện một nhóm Hồi giáo (được xem là cực đoan) tấn công báo Charlie Hebdo làm chết người và các hệ lụy đang diễn ra khiến nhiều người hiểu rằng thế giới ngày hôm nay vẫn còn nhiều khác biệt không dễ xóa nhòa.

“Tự do ngôn luận” hay “Tự do biểu đạt” là một trong những Quyền Con Người cơ bản nhất, vốn được thừa nhận và bảo vệ bằng Hiến Pháp của các Thể chế Dân chủ và Công ước Quốc tế. Dù vậy, Tự do ngôn luận không phải là một quyền tuyệt đối bởi sự giới hạn của quyền này luôn gây tranh cãi và có thể được hiểu theo nhiều cách.

Trong khi nhiều người luôn đòi hỏi các Thể chế chính trị cần tôn trọng và đảm bảo Quyền được tự do biểu đạt theo hướng không hạn chế và nếu bất kỳ sự cấm đoán một bài viết hay một bức tranh biếm họa nào đó đều bị coi là vi phạm Quyền này, thì nhiều người khác lại muốn nhà nước đảm bảo rằng Tự do ngôn luận không nên vượt quá một ranh giới nào đó để không  gây ảnh hưởng tiêu cực đến các Quyền cơ bản khác, đặc biệt là “Tự do Tôn giáo, Tín ngưỡng”.

 Sức mạnh của Tự do ngôn luận có thể là một công cụ hữu ích giúp xóa nhòa bớt các khác biệt
giữa các nền văn hóa, các thể chế, các Quốc gia và các Tôn giáo, để mọi người hiểu về nhau nhiều hơn
khi đó sự chỉ trích, châm biếm sẽ ít dần và tinh thần cực đoạn sẽ không có chỗ đứng.

Giống như Tự do Ngôn Luận, Tự do Tôn giáo cũng được thừa nhận và bảo vệ rộng rãi bởi các Chính thể Quốc gia và các công ước Quốc Tế.  Song không có quy định nào xác định nội dung và phạm vi của sự tự do này.

Một người có thể theo hay không theo một tôn giáo hay tín ngưỡng nào đó. Rất khó quy định rằng khi nào và như thế nào một cá nhân, cộng đồng hay một tôn giáo bị xúc phạm mà những điều này được điều chỉnh trong từng hoàn cảnh.

Do sự đụng độ giữa hai Quyền này là khó tránh khỏi nên các nước có biện pháp khác nhau (tùy bối cảnh xã hội) để hạn chế xung đột. Trong khi tại Hoa Kỳ, Tự do ngôn luận gần như bất khả xâm phạm, chỉ bị giới hạn trong trường hợp ảnh hưởng đến An ninh Quốc gia, nguy cơ xung đột cao thì một số nước lại quy định chặt chẽ để sự tự do này không xâm phạm đến nhân phẩm và Đức tin của cá nhân và cộng đồng tôn giáo, tín ngưỡng. Hoặc cố gắng dung hòa.

Sự kiện Charlie Hebdo cho thấy tuy hầu hết Quốc gia đều công nhận và đảm bảo hai Quyền này nhưng mức độ và phạm vi mỗi quyền được điều chỉnh phù hợp để giảm thiểu  xung đột. Với Phương Tây, những ai sùng tín quá mức vào Tôn giáo và không chấp nhận các chỉ trích, phê phán với Tôn giáo của họ sẽ được coi là ‘cực đoan”. Trong khi ở xã hội Hồi giáo, sự tự do quá mức trong biểu đạt, chế giễu Đấng Tiên Tri của họ sẽ được coi là phỉ báng, không thể tha thứ.

……………….

>> Xem thêm

Theo Trần Văn Tuấn
(Nguồn: Vietnamnet, ngày 21/01/2015)

 

Danh mục liên quan

Thông tin chuyên đề Tin Hoa Sen
image