“Đi 4 phương 8 chuyện phố phường”: sinh viên Thiết kế Đồ họa HSU kể chuyện Sài Gòn qua bàn cờ

Từ câu chuyện “mù đường” Sài Gòn đến ý tưởng biến 36 phường trung tâm thành phố thành một bản đồ trải nghiệm, hai sinh viên ngành Thiết kế đồ họa là Huỳnh Dĩ An và Khâu Yến Vy đã tạo nên đồ án tốt nghiệp “Đi 4 phương 8 chuyện phố phường”. Đồ án kết hợp giữa thiết kế, board game, nghệ thuật và storytelling để kể một câu chuyện rất riêng về thành phố.

Đó là một bàn cờ, những quân cờ nhỏ, hệ thống thẻ chơi, nhân vật, token, bao bì và hàng loạt chi tiết minh họa rực rỡ sắc hồng magenta. Nhưng không chỉ là một bộ board game được thiết kế đẹp mắt, đằng sau “Đi 4 phương 8 chuyện phố phường” là một câu hỏi rất đời thường: Làm thế nào để người dân có thể nhớ những tên phường mới mà không đánh mất sự gắn kết với những địa danh, ký ức và nét văn hóa quen thuộc của thành phố?

Với Huỳnh Dĩ An và Khâu Yến Vy, câu trả lời nằm ở việc biến những thông tin tưởng như khô khan thành một trải nghiệm mà người chơi có thể chạm, chơi, khám phá và ghi nhớ sâu sắc.

“Tụi em muốn thử kết hợp những thông tin khô khan trên giấy tờ với boardgame, vừa là để nâng ‘skill’ thiết kế, vừa tự khám phá, lan truyền tình yêu đối với màu sắc bản địa Sài Gòn.”

Từ những “cô em mù đường” đến ý tưởng về một bản đồ Sài Gòn 

Điểm bắt đầu của đồ án đến từ một insight cá nhân. An và Vy tự nhận mình là “hai cô em mù đường”. Và chính sự thay đổi địa giới hành chính của TP.HCM vào năm 2025 khiến cả hai nhận ra đây không chỉ là một vấn đề của riêng mình.

Hai tác giả thực hiện một khảo sát nhỏ để tìm hiểu những khó khăn người dân gặp phải trong thời điểm sáp nhập. Kết quả cho thấy việc ghi nhớ hệ thống phường, xã mới không đơn giản. Cùng với đó là cảm giác mất kết nối khi nhiều tên gọi quen thuộc gắn với văn hóa, lịch sử và đời sống thay đổi trong quá trình tái cấu trúc hành chính.

Trong khi thông tin về các đơn vị hành chính mới phần lớn được tiếp cận dưới dạng dữ liệu và thủ tục, sinh viên ngành Thiết kế đồ họa HSU nhìn thấy cơ hội để kể lại câu chuyện ấy bằng một hình thức gần gũi hơn.

Cả hai bạn vốn đã tiếp xúc với văn hóa board game từ sớm và nhận ra đây là một phương thức có tính tương tác cao, dễ tiếp cận. Đặc biệt, mô hình cờ tỷ phú với khả năng kết hợp Gameplay và Storytelling có thể biến những dữ liệu tưởng như khô khan thành một hành trình khám phá.

36 phường trên một bàn cờ: Chơi để nhớ bản đồ thành phố

Trên bàn cờ, 36 phường trung tâm TP.HCM được chuyển hóa thành những ô chơi. Mỗi phường được gắn với một landmark hoặc một đặc điểm văn hóa thú vị, được minh họa bằng ngôn ngữ hình ảnh riêng.

Những phường nằm cạnh nhau trên bàn cờ cũng được lựa chọn dựa trên vị trí địa lý ngoài đời thực, tạo ra một lớp trải nghiệm khác bên cạnh gameplay. Khi người chơi di chuyển trên bàn cờ, mỗi địa danh có thể gợi lên sự liên tưởng, cảm giác thân thuộc.

Hệ thống thẻ sở hữu đất tiếp tục mở rộng trải nghiệm. Bên cạnh những thông tin phục vụ việc mua, bán đất hay thuê nhà, mỗi thẻ còn có hình ảnh chi tiết hơn về landmark hoặc đặc điểm văn hóa của phường, ảnh thực tế và mã QR dẫn đến vị trí địa điểm trên Google Maps. Như vậy, một ô cờ có thể trở thành điểm khởi đầu để người chơi tiếp tục khám phá một địa danh thật ngoài đời.

Gameplay cũng được “Sài Gòn hóa” mạnh mẽ. Những ô Vận khí quen thuộc được thay bằng Khám Chí Hòa, Bệnh viện 175, trong khi ô Thuế được chuyển thành chợ Bến Thành.

Tại Khám Chí Hòa, người chơi có thể bốc những “túi mù” chứa câu hỏi về các phường và đặc điểm địa phương. Trả lời đúng, người chơi nhận được phần thưởng tương ứng với độ khó của câu hỏi. Ở chợ Bến Thành, người chơi bốc các thẻ chứa thông tin về vị trí thực tế của những “sốp” nhỏ trong chợ, và phải “tốn tiền” để tiếp tục hành trình. Mỗi luật chơi vì thế không chỉ phục vụ việc chơi, mà còn trở thành một cách kể chuyện về thành phố.

Một ngôn ngữ hình ảnh đủ “nhiệt” và rất Sài Gòn

Một trong những điểm nổi bật của đồ án là hệ thống nhận diện được phát triển xuyên suốt từ bàn cờ, nhân vật, token, thẻ chơi đến bao bì. Nhóm tác giả cho biết, họ bắt đầu xây dựng moodboard từ rất sớm, nghiên cứu kỹ màu sắc, nét vẽ, phương pháp cách điệu, cách tô màu và hệ thống elements để toàn bộ sản phẩm có thể “kể” cùng một câu chuyện.

Nhưng thiết kế đẹp thôi chưa đủ. Một câu hỏi khác luôn được đặt song song là: “Làm sao có thể bán được sản phẩm?” Màu hồng magenta hay hồng cánh sen là một ví dụ. Đây vừa là màu sắc gợi liên tưởng đến khu vực quy hoạch trên bản đồ, vừa đủ rực rỡ và khác biệt để tạo dấu ấn giữa những sản phẩm board game đang có trên thị trường.

Họa tiết bitmap cũng được sử dụng có chủ đích. Những ô pixel vuông vừa gợi liên tưởng đến các ô đất trên bàn cờ, vừa tượng trưng cho những đơn vị địa lý, sự lan tỏa và kết nối giữa các khu vực trong thành phố. Xa hơn, bitmap còn gợi hình ảnh vi mạch, chip xử lý và mạng lưới dữ liệu, những yếu tố gắn với công nghệ và đô thị thông minh.

“Trong quá trình phân tích người dùng, hoạ tiết bitmap vừa là ‘con bài’ đủ lạ để nổi bật trong thị trường boardgame, vừa thể hiện được tính hiện đại, pha lẫn chút tinh nghịch lại retro thân thương từ ô vuông pixel.”

Chính sự kết hợp giữa hiện đại và hoài niệm này giúp đồ án không trở nên quá “công nghệ”, và vẫn giữ được cảm giác gần gũi với những ký ức của người chơi.

Không chỉ là board game, đó là một “Playable Art”

An và Vy định vị sản phẩm là một Playable Art – một tác phẩm nghệ thuật có thể tương tác, thay vì chỉ dừng lại ở một trò chơi giải trí. Theo hai tác giả, sự khác biệt nằm ở câu chuyện của sản phẩm. Một trò chơi có thể tạo ra cảm xúc thông qua những tình huống phát sinh trong quá trình chơi. Trong khi đó, một tác phẩm nghệ thuật còn có khả năng kéo người xem trở về với những hồi ức và cảm xúc đã qua.

“Đi 4 phương 8 chuyện phố phường”, không chỉ chú trọng đến sự đồng bộ, phối màu hay tính thẩm mỹ của hệ thống minh họa, hai tác giả muốn mỗi chi tiết đều có một câu chuyện phía sau.

Dù vẫn khiêm tốn cho rằng khả năng về chất liệu của mình chưa đủ để khẳng định đã tạo ra một “tác phẩm nghệ thuật”, cả hai sinh viên lại tự tin vào một điều khác, đó là việc tạo ra được một câu chuyện mà mình thực sự tự hào.

“Về storytelling, tụi em tự tin mình đã tạo ra một tác phẩm nghệ thật và rất tự hào với câu chuyện mình đã kể”.

36 câu hỏi, 40 landmarks và những lần “research tới cùng”

Để thực hiện mục tiêu giúp người chơi ghi nhớ 36 phường, hai tác giả đã xây dựng đủ 36 câu hỏi với những đặc điểm thú vị của từng phường. Đây là phần đòi hỏi nhiều công sức nghiên cứu nhất. Có những phường có rất nhiều di tích, bảo tàng hay địa điểm thú vị để khai thác. Nhưng cũng có những khu vực gần như không có một landmark nổi bật nào phù hợp với cách kể chuyện của trò chơi.

Hai tác giả phải liên tục kiểm tra thông tin trên Google Maps để xác định một địa điểm thực sự thuộc phường mới nào, trong bối cảnh dữ liệu về các phường mới chưa được cập nhật đầy đủ. Và đôi khi, chính những tình huống khó lại trở thành chất liệu thú vị nhất.

Khi nghiên cứu phường Tân Bình, hai bạn không tìm được landmark phù hợp để xây dựng câu hỏi. Sau một thời gian tìm kiếm, họ nhận ra khu vực này lại có nhiều tuyến đường đặc biệt. Thế là một câu thơ được ra đời:

“Trường Chinh, Âu Cơ, Cộng Hòa,
Thêm Hoàng Hoa Thám thế là kẹt xe.”

Trong logic của trò chơi, người chơi vì thế được cộng thêm một lượt ở lại Khám Chí Hòa vì “cán bộ nhà tù kẹt xe phường Tân Bình chưa tới kịp để tra khảo”.

Những tình huống oái oăm như vậy trở thành cách để An và Vy cân bằng giữa thông tin và sự vui nhộn, để việc “học” về thành phố không mang lại cảm giác khó khăn.

Bài học phía sau một bộ Board Game

Bước vào một đồ án đòi hỏi đồng thời thiết kế, chế tác, mô hình hóa và trải nghiệm người dùng, cả An và Vy phải học thêm rất nhiều điều. Hai tác giả tìm đến các xưởng gỗ, tiếp xúc với công nghệ cắt CNC, thử nghiệm nhiều phương án về đế bàn cờ và chất liệu như da, giấy giả da, gỗ… trước khi đi đến lựa chọn cuối cùng là sử dụng nam châm. An cũng học thêm Blender ngay trước kỳ đồ án để kịp triển khai phần nhân vật 3D.

Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, đồ án còn đặt ra một bài toán lớn về quản lý thông tin, xử lý lượng dữ liệu lớn về địa lý, văn hóa và lịch sử, đồng thời thiết kế đầy đủ các hạng mục trong bộ cờ và bảo đảm mỗi sản phẩm đều góp phần kể câu chuyện chung.

“Với đồ án này, tụi em phải vừa xử lý một lượng thông tin khổng lồ về địa lý, văn hoá, lịch sử ở từng vùng, vừa thiết kế đầy đủ hạng mục cho từng item ở trong bộ cờ và vừa tính toán làm sao để những thiết kế này có thể kể được hết câu chuyện thành phố mà không bị dài dòng lê thê.”

Kể tiếp câu chuyện TP.HCM qua 5 bàn cờ

“Đi 4 phương 8 chuyện phố phường” hiện mới là chương đầu tiên – “Lõi Sài Gòn”, tập trung vào 36 phường trung tâm. Đây cũng chính là “cú hook” để mở ra những chương tiếp theo. 

TP.HCM sau sáp nhập có 168 phường, xã, đặc khu, do đó hành trình tiếp theo sẽ được phát triển thành 5 bàn cờ, mỗi khu vực có cách phân chia phù hợp với gameplay của một bàn Cờ Tỷ Phú.

Trong đó, một ý tưởng đặc biệt là chương về Vũng Tàu xưa, được gọi là “Đem thành phố ra khơi”. “Khơi” vừa mang nghĩa kể lại, vừa gợi biển khơi – mở ra câu chuyện về một TP.HCM có biển, một diện mạo mới của thành phố sau sáp nhập.

Nhưng dù hành trình ấy có thể đi xa đến đâu, điều An và Vy mong muốn là mỗi người tự tìm thấy một mảnh ký ức của mình trong hành trình chơi.

“Đi 4 phương 8 chuyện phố phường” không đóng khung hay áp đặt một hình ảnh duy nhất nào về TP.HCM lên người chơi, mà hướng tới tạo ra một trải nghiệm mang tính cá nhân hóa.”

Bởi với hai tác giả và rất nhiều người dân nói chung, TP.HCM không chỉ được tạo nên từ những con đường, phường xã hay công trình. Thành phố chính là tổng hòa của hàng triệu mảnh ký ức do những con người sống ở đây bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Đó cũng là điều đẹp nhất mà “Đi 4 phương 8 chuyện phố phường” muốn để lại sau một ván chơi: một chút bồi hồi, một chút thân quen và một Sài Gòn của riêng mình.

Thực hiện: Huyền Đinh

Phòng Marketing – Truyền thông