Từ ký ức khai phóng đến khát vọng đại học thông minh
Trong dịp kỷ niệm 35 năm thành lập, Đại học Hoa Sen (HSU) cùng trở lại với những câu chuyện, ký ức và dấu ấn được lưu giữ trong Kỷ yếu Hoa Sen 35 năm – Ký ức & Khát vọng.
Mỗi bài viết là một lát cắt của Hoa Sen qua những góc nhìn khác nhau, từ những người đã đồng hành, góp phần tạo nên và tiếp tục viết tiếp hành trình ấy.
Trong bài viết “Từ ký ức khai phóng đến khát vọng đại học thông minh”, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt, Hiệu trưởng Đại học Hoa Sen, nhìn lại những giá trị đã làm nên “căn tính” Hoa Sen và suy ngẫm về định hướng phát triển của Nhà trường trong giai đoạn mới – từ tinh thần khai phóng đến khát vọng xây dựng một đại học thông minh.
— Trích từ Kỷ yếu Hoa Sen 35 năm – Ký ức & Khát vọng.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
Hiệu trưởng Đại học Hoa Sen
Tôi chính thức thành “người Hoa Sen” vào thời điểm Hoa Sen đang bước vào cột mốc 35 năm hình thành và phát triển. Cột mốc quan trọng này khiến tôi muốn chậm lại, đọc lại những trang tư liệu cũ, lắng nghe những câu chuyện của các thế hệ đi trước và hình dung những gương mặt đã cùng Hoa Sen đi qua nhiều năm tháng. Nhìn lại hành trình ấy, tôi tự hỏi điều gì thực sự làm nên một ngôi trường?
Từ ngày 12 tháng 8 năm 1991 đến hôm nay, Hoa Sen đã có một lịch sử đủ để nhìn lại, với những giai đoạn phát triển, những thời điểm khó khăn và nhiều thế hệ người học đã trưởng thành. Hành trình ấy cho thấy giá trị của một trường đại học không nằm trong chương trình đào tạo, giảng đường hay những tấm bằng mà chính là được tạo nên bởi con người: những giảng viên đã nhiệt huyết giữ lửa nghề qua nhiều giai đoạn; những người học từng bước vào Hoa Sen với nhiều bỡ ngỡ rồi trưởng thành, mang đi theo một phần tinh thần Hoa Sen trong cách sống và làm việc; những con người thầm lặng đã bền bỉ đồng hành cùng nhà trường qua những thăng trầm để giữ cho ký ức và hơi ấm Hoa Sen vẹn nguyên. Và như vậy, cái tên Hoa Sen giờ đây không chỉ là một tên gọi, mà là ký ức, mà là khát vọng.
Đọc lại tư liệu của Hoa Sen ở những cột mốc 25 năm, 30 năm, tôi xúc động trước một chi tiết rất giản dị, rằng Hoa Sen bắt đầu từ một dự án bất vụ lợi, với mong muốn chăm lo cho thế hệ trẻ, đào tạo những con người có thể làm việc được, sống được, đóng góp được. Từ Trường Nghiệp vụ Tin học và Quản lý Hoa Sen với một khởi đầu khiêm nhường là 60 máy tính được tài trợ cho đến Cao đẳng, rồi Đại học Hoa Sen, Hoa Sen luôn mang trong mình khát vọng trở thành một môi trường giáo dục chuẩn mực quốc tế cho người Việt. Sứ mạng ấy đã từng bước được hiện thực hóa khi tháng 5 năm 2011 Hoa Sen nhận được thư chấp thuận sinh viên trao đổi đầu tiên từ Groupe ESC Troyes (Pháp). Giây phút lá cờ Việt Nam, trang phục truyền thống Việt Nam và tên Đại học Hoa Sen lần đầu xuất hiện giữa các trường đối tác quốc tế chắc hẳn là một trong những khoảnh khắc mà người Hoa Sen không bao giờ quên được. Hành trình ấy không phải lúc nào cũng bằng phẳng, nhưng qua mọi khúc quanh, Hoa Sen luôn có một sợi chỉ đỏ niềm tin để đi tới, đó là tin vào giáo dục, tin vào con người, tin rằng tri thức phải đi cùng sự tử tế và trách nhiệm.
Nếu phải chọn một từ để nói về căn tính Hoa Sen, tôi chọn “khai phóng”. Ở đây, khai phóng không phải là một thuật ngữ dùng trong báo cáo, mà bắt đầu từ cách nhà trường nhìn nhận và ứng xử với người học. Đó là niềm tin rằng mỗi người học đều có khả năng phát triển nếu được trao cơ hội, được khơi mở tư duy, được tôn trọng sự khác biệt và được khuyến khích tự chịu trách nhiệm về hành trình của mình. Tinh thần ấy không xa lạ với Hoa Sen, đó chính là những giá trị cốt lõi mà nhà trường đã kiên trì theo đuổi: hiếu học, chính trực, trách nhiệm, tôn trọng sự khác biệt, năng động và sáng tạo. Những giá trị ấy nghe qua tưởng chừng rất quen, nhưng để biến chúng thành hành động và duy trì trong đời sống đại học hằng ngày lại là một việc không hề dễ dàng. Khai phóng cũng không có nghĩa là xa rời thực tiễn. Ngược lại, một nền giáo dục khai phóng đúng nghĩa phải giúp người học đi vào thực tiễn sâu hơn, có trách nhiệm hơn và nhân văn hơn. Người học không chỉ học để có một công việc, mà còn học để hiểu chính mình, biết hợp tác và làm việc hiệu quả với người khác, thích ứng với những thay đổi, đồng thời có trách nhiệm với những giá trị mình tạo ra cho cộng đồng và xã hội.
Có lẽ vì vậy mà trong ký ức của nhiều thế hệ, Hoa Sen không chỉ là nơi học, Hoa Sen còn là nơi người học được thử, được sai, được làm thật, được đi thực tập, được tham gia công tác xã hội, được gặp doanh nghiệp, được bước ra khỏi lớp học để hiểu rằng thế giới thực luôn rộng hơn những trang giáo trình. Có những chương trình phục vụ cộng đồng, những chuyến đi, những dự án sinh viên, những cuộc gặp gỡ với người yếu thế trong xã hội đã để lại dấu ấn khó phai. Những điều đó không ồn ào, nhưng chính những điều không ồn ào ấy làm nên tính cách của một trường đại học.
Hôm nay, thế giới đang thay đổi rất nhanh bởi dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và những mô hình làm việc mới. Càng đứng trước thay đổi lớn, tinh thần khai phóng càng trở nên cần thiết. Công nghệ có thể giúp chúng ta tìm câu trả lời nhanh hơn nhưng công nghệ không thay chúng ta đặt câu hỏi đúng. Máy móc có thể xử lý thông tin với tốc độ vượt xa con người nhưng máy móc không thay chúng ta phán đoán điều gì là đúng, điều gì là tử tế, là có trách nhiệm. Trong thời đại số, một sinh viên không thể chỉ được trang bị những kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng nhu cầu trước mắt. Điều các em cần hơn là năng lực học tập suốt đời, khả năng hợp tác, thích ứng với sự thay đổi, tư duy độc lập và bản lĩnh gìn giữ những giá trị nhân văn trong một thế giới không ngừng biến động.
Vì vậy, Hoa Sen xác định xây dựng đại học thông minh là một định hướng phát triển chiến lược trong hành trình kiến tạo tiếp theo của mình. Khi nói đến con đường trở thành một đại học thông minh, chúng ta không chỉ nói về một cuộc chạy đua công nghệ hay mức độ đầu tư vào các phần mềm và hệ thống số. Một đại học thông minh không được đo lường bằng số lượng công nghệ sở hữu, mà bằng khả năng khai thác dữ liệu để thấu hiểu người học, phát hiện sớm các vấn đề, nâng cao chất lượng ra quyết định và phục vụ con người một cách hiệu quả hơn. Tôi hình dung đây sẽ là một chương trình chuyển đổi toàn diện trong 5 năm, hướng đến việc tái thiết kế toàn bộ các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, quản trị và phục vụ người học trên nền tảng dữ liệu, công nghệ số và văn hóa cải tiến liên tục. Nếu khai phóng là căn tính, thì đại học thông minh là phương thức để Hoa Sen đưa căn tính ấy vào một bối cảnh mới.
Trong 5 năm tới, quá trình xây dựng đại học thông minh của Hoa Sen sẽ bắt đầu từ chính trải nghiệm hằng ngày của người học. Dữ liệu cần giúp nhà trường hiểu rõ hơn hành trình của từng sinh viên, từ đó hỗ trợ đúng lúc và từng bước cá nhân hóa việc học. Trong môi trường ấy, giảng viên cũng cần được trao thêm học liệu số, công cụ trí tuệ nhân tạo và những phương thức giáo dục mới để nâng cao chất lượng giảng dạy và nghiên cứu. Ở cấp độ quản trị, dữ liệu phải trở thành cơ sở để nhà trường nhận diện vấn đề sớm hơn, đưa ra quyết định chính xác hơn và thực hiện cải tiến một cách thực chất.
Nhưng một đại học chỉ thật sự thông minh khi những nguồn lực ấy không tồn tại riêng lẻ, mà cùng kết nối lớp học, thư viện, không gian sáng tạo, doanh nghiệp, cộng đồng và mạng lưới cựu sinh viên thành một hệ sinh thái học tập rộng mở. Đến cột mốc 40 năm, Hoa Sen hướng tới trở thành một đại học mà trong đó mỗi người học được hỗ trợ xuyên suốt hành trình phát triển, mỗi giảng viên có thêm năng lực và công cụ để sáng tạo, mỗi quyết định quản trị được nâng đỡ bởi dữ liệu đáng tin cậy và mỗi điểm chạm với nhà trường đều thuận tiện, kết nối và có giá trị.
Và như vậy, thước đo trước hết cho sự thành công của chiến lược này chính là sự tiến bộ của người học, chất lượng giảng dạy và nghiên cứu, hiệu quả quản trị cùng những giá trị thiết thực mà Hoa Sen tạo ra cho xã hội. Tôi nghĩ, thách thức của Hoa Sen trong giai đoạn mới không chỉ là trở nên hiện đại hơn, mà còn là hiện đại hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc của mình. Đó là giữ vững tinh thần phụng sự giáo dục, sự chính trực trong quản trị, sự tôn trọng khác biệt trong môi trường học thuật, cũng như nét gần gũi, thân thiện, “bình tĩnh và dịu dàng” mà nhiều thế hệ giảng viên, sinh viên và cựu sinh viên vẫn luôn nhắc đến khi nói về Hoa Sen. Và giữ được niềm tin rằng, sau cùng, đại học không chỉ đào tạo nhân lực cho thị trường lao động, mà còn góp phần hình thành những con người sống có trách nhiệm với bản thân, cộng đồng và xã hội.
35 năm qua, Hoa Sen đã kiến tạo nên một di sản đáng tự hào về tinh thần tiên phong, dám khác biệt và luôn đặt niềm tin vào con người. Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hoa Sen cần tiếp tục phát huy tinh thần ấy trong một bối cảnh đang thay đổi nhanh chóng. Điều đó đòi hỏi Hoa Sen phải chủ động học hỏi từ các trường đại học tiên tiến trên thế giới, mạnh dạn tiếp cận những thành tựu mới của khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, mọi lựa chọn và quyết định phát triển cần phản ánh những giá trị cốt lõi của nhà trường: liệu lựa chọn đó có mang lại nhiều giá trị hơn cho người học, có làm sâu sắc thêm giá trị nhân văn và có tạo ra những đóng góp thiết thực cho cộng đồng và xã hội hay không?
Từ tinh thần khai phóng đến khát vọng xây dựng đại học thông minh, hành trình của Hoa Sen cần được dẫn dắt bởi một cam kết nhất quán: lấy người học làm trung tâm, trao quyền để tự chủ và kiến tạo giá trị thực tiễn. Đó không chỉ là triết lý giáo dục của nhà trường, mà còn là kim chỉ nam cho mỗi người Hoa Sen trong từng quyết định, từng hành động và từng bước đi.
Tôi tin rằng Hoa Sen của tương lai sẽ là một trường đại học biết học hỏi từ thế giới, làm chủ công nghệ và không ngừng đổi mới, nhưng vẫn kiên định với bản sắc của mình. Một đại học thông minh hơn về công nghệ, hiệu quả hơn trong quản trị, nhưng sâu sắc hơn về con người. Một đại học đủ hiện đại để vững vàng bước vào tương lai, đồng thời đủ khai phóng để tiếp nối, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tốt đẹp mà nhiều thế hệ người Hoa Sen đã dày công vun đắp.
Thực hiện: Huyền Đinh
Phòng Marketing – Truyền thông
