Khởi động sân chơi dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt mùa 2

Trong không khí hưởng ứng chuỗi sự kiện “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 & Giao lưu văn chương Việt – Trung năm 2026”, cuộc thi dịch văn học Việt – Trung, Trung – Việt lần thứ 2 chính thức khởi động tại Đại học Hoa Sen (HSU). Hoạt động hướng đến việc kết nối tri thức, nuôi dưỡng tình yêu văn học và phát triển năng lực dịch thuật cho sinh viên.

Cuộc thi được phối hợp tổ chức bởi Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM, Công ty CP Văn hóa Chi (Chibooks) phối hợp Trường ĐH Hoa Sen, Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (ĐH Ngoại ngữ Bắc Kinh), Hội Nhà văn Trung Quốc, Hội Nhà văn TP.HCM, Câu lạc bộ Đọc sách văn học Trung Quốc tại Việt Nam.

Nâng cao yêu cầu chuyên môn, hướng đến chiều sâu học thuật

Tiếp nối thành công của mùa đầu tiên với hơn 2.000 thí sinh tham gia, cuộc thi năm nay được thiết kế chuyên sâu hơn khi tập trung vào đối tượng sinh viên chuyên ngành ngôn ngữ Việt – Trung của hai quốc gia.

Thí sinh sẽ trải qua hai vòng thi, bao gồm dịch thơ và dịch văn xuôi, với thời gian nhận bài và chấm giải kéo dài đến cuối tháng 8/2026. Cấu trúc này giúp người tham gia không chỉ rèn luyện kỹ năng chuyển ngữ mà còn phát triển tư duy phân tích và cảm thụ văn học ở mức độ sâu hơn.

Ở hạng mục dịch Việt – Trung, các tác phẩm được lựa chọn trải dài qua nhiều giai đoạn và phong cách, từ “Tương tư” (Nguyễn Bính), “Vội vàng” (Xuân Diệu), “Từ ấy” (Tố Hữu) đến “Bếp lửa” (Bằng Việt)… Vòng sau tiếp tục với các trích đoạn văn xuôi của những cây bút như Nguyễn Nhật Ánh, Nguyễn Huy Thiệp hay Lê Minh Khuê.

Ở hạng mục dịch Trung – Việt dành cho sinh viên Việt Nam, ban tổ chức sẽ giới thiệu tác phẩm của các nhà thơ Dương Thanh Từ, Điền Tương, Dương Khắc, Khâu Hoa Đông, Jidi Majia… cùng nhà văn Lưu Chấn Vân, Đông Tây, Lý Ước Nhiệt, Phàm Nhất Bình…

Dịch thuật: hành trình chuyển tải “thế giới” của tác phẩm

Đội ngũ giám khảo bao gồm tiến sĩ Nguyễn Phước Lộc, Phó trưởng khoa Tiếng Trung ở Trường ĐH Sư phạm TP.HCM; tiến sĩ Hồ Minh Quang, Ủy viên thường vụ Ban chấp hành Hội Hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc ở TP.HCM; tiến sĩ Trần Thị Cẩm Tú, Viện trưởng Viện Đào tạo và hợp tác quốc tế, kiêm Giám đốc chương trình ngôn ngữ Trung Quốc tại Trường ĐH Hoa Sen.

Đồng thời còn có tiến sĩ Phạm Thị Duyên Hồng, Trưởng bộ môn thực hành tiếng Trung ở Trường ĐH Ngoại ngữ-Tin học TP.HCM; thạc sĩ Nguyễn Lệ Chi, Phó chủ tịch Hội đồng văn học dịch (Hội nhà văn TP.HCM), kiêm Giám đốc Chibooks; nhà thơ Tăng Quảng Kiện, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội nhà thơ Hoa văn quốc tế (Hồng Kông).

Tại lễ khởi động cuộc thi sáng nay, tiến sĩ Hồ Minh Quang đã chia sẻ về tình hình dịch thuật Việt – Trung hiện tại cũng như lưu ý những thách thức sinh viên cần để tâm nhằm có được bản dịch tốt nhất. Theo thầy, dịch thuật không chỉ dừng ở việc chuyển ngữ mà còn phải chuyển tải được cả “thế giới” trong tác phẩm tới độc giả – từ không gian, văn hóa, con người sinh sống trong đó đến cảm xúc mà tác giả gửi gắm.

Đây là đặc điểm khiến trí tuệ nhân tạo (AI) chưa thể thay thế vai trò đặc thù của người biên dịch, tiến sĩ Quang nhấn mạnh.

Cũng theo thầy Quang, việc dịch thuật từ Việt sang Trung đang gặp phải một số thách thức đặc thù, từ thể thơ (lục bát không có trong tiếng Trung), văn hóa (làng quê, phong tục Việt), ngôn ngữ (từ láy như lấp lánh, bâng khuâng và sắc thái biểu cảm) đến giọng văn (rất “Việt”, khó chuyển ngữ). Điều này góp phần khiến Việt – Trung tuy gần gũi về mặt địa lý, song những tác phẩm nước ta khi dịch sang tiếng Trung lại chưa tạo được quá nhiều tiếng vang.

Đó cũng là lý do ban tổ chức hy vọng thông qua cuộc thi có thể quảng bá các tác phẩm văn học Việt Nam – Trung Quốc đến đông đảo bạn đọc hai nước đồng thời nuôi dưỡng tình yêu văn chương và góp phần nâng cao kỹ năng biên dịch văn học.

Lan tỏa giá trị văn chương, kết nối hai nền văn hóa

Cuộc thi không chỉ là một sân chơi học thuật, mà còn mở ra cơ hội để các tác phẩm văn học Việt Nam và Trung Quốc đến gần hơn với độc giả hai nước. Thông qua từng bản dịch, những giá trị văn hóa, lịch sử và con người được kết nối một cách tự nhiên và sâu sắc.

Đồng thời, đây cũng là môi trường để sinh viên rèn luyện năng lực chuyên môn, mở rộng tư duy ngôn ngữ và chuẩn bị hành trang cho con đường nghề nghiệp trong lĩnh vực biên – phiên dịch.

Từ những trang thơ, trang văn được chuyển ngữ, hành trình kết nối văn hóa tiếp tục được viết nên – bằng sự am hiểu, tinh tế và niềm yêu thích dành cho ngôn ngữ của thế hệ trẻ.

Nguồn: thanhnien.vn