“Hoa Cúc Trắng”: Một đồ án tốt nghiệp khởi nguồn từ sự thấu cảm

Trong số các đồ án tốt nghiệp ngành Thiết kế Đồ họa Trường Đại học Hoa Sen năm nay, dự án Hoa Cúc Trắng của hai sinh viên Nguyễn Lê Sao Mai và Nguyễn Lê Phúc Thụy lựa chọn một hướng tiếp cận nhiều thách thức: tái nhận diện thương hiệu một trung tâm giáo dục trẻ rối loạn phổ tự kỷ.

Không dừng lại ở bài toán thẩm mỹ, đồ án đặt người làm thiết kế vào vai trò của người quan sát, lắng nghe và đồng hành. Với nhóm đối tượng đặc biệt, đòi hỏi người thiết kế sự hiểu biết và trách nhiệm xã hội rõ ràng.

Đồ án tốt nghiệp và giá trị thực tiễn 

Hoa Cúc Trắng tạo sự chú ý không bởi hình thức gây ấn tượng thị giác, mà bởi hướng tiếp cận bền bỉ với một nhóm đối tượng đặc biệt: trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Đồ án lựa chọn đi sâu vào nhu cầu giáo dục thực tế, đặt tính phù hợp và khả năng ứng dụng làm tiêu chí xuyên suốt.

Chính định hướng rõ ràng đó đã khiến Hoa Cúc Trắng được đánh giá như một đồ án vượt ra ngoài phạm vi bài tập học thuật. Từ cách lựa chọn đề tài, làm việc với trung tâm giáo dục đến việc xây dựng hệ thống giáo cụ riêng biệt, dự án cho thấy vai trò của thiết kế đồ họa khi được đặt vào bối cảnh con người và cộng đồng.

“Dù chưa trực tiếp làm việc với các bé, các bạn chỉ lắng nghe chia sẻ từ tôi và quan sát các con trong lúc vui chơi, học tập, nhưng vẫn có thể tạo ra những sản phẩm như vậy. Tôi cảm nhận được các bạn đã dành rất nhiều thời gian, công sức và sự quan tâm nghiêm túc cho đề tài này. Đặc biệt, có những hạng mục tôi cho rằng có thể ứng dụng vào thực tế, để hỗ trợ các bé trong quá trình học tập và phát triển.”

Chị Nguyễn Thị Thủy – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Hoa Cúc Trắng chia sẻ.

Không chỉ ấn tượng với những người làm việc trong lĩnh vực giáo dục hòa nhập, “Hoa cúc trắng” còn chạm đến người làm sáng tạo bằng tinh thần nhân văn và trách nhiệm xã hội.

“Tôi thật sự ấn tượng khi thấy các bạn sinh viên lựa chọn một đề tài xã hội, dành sự quan tâm đến những em nhỏ tự kỷ. Việc người trẻ nghĩ đến cộng đồng, đến những đối tượng cần được thấu hiểu và đồng hành nhiều hơn, theo tôi, là một điều rất đáng trân trọng.”

Ông Nguyễn Vũ Phước, Nhiếp ảnh gia, Giám đốc Công ty TNHH MTV Dịch vụ Mỹ thuật Ứng dụng Kiến Vàng.

“Hoa Cúc Trắng” là cơ hội làm điều ý nghĩa

HSU đã có cuộc trò chuyện với Nguyễn Lê Phúc Thụy – đại diện nhóm, để lắng nghe hành trình chuyển hóa sự thấu cảm thành ngôn ngữ thị giác cụ thể trong Hoa Cúc Trắng.

Theo Phúc Thụy, việc lựa chọn đề tài này xuất phát từ ý thức rất rõ về điều kiện đặc biệt của giai đoạn làm đồ án tốt nghiệp. “Đây là đồ án cuối cùng, khi mình còn đủ thời gian và sự tập trung để đào sâu, làm một điều gì đó thật sự có ý nghĩa, trước khi bị cuốn vào những áp lực bên ngoài,” 

Quyết định này cũng được củng cố khi Thụy đã tìm được Sao Mai – người bạn đồng hành có cùng mối quan tâm và sự đồng thuận trong cách tiếp cận đề tài.

Nhóm xác định, ngoài tính minh họa đồ án còn cần đảm bảo giá trị thực tiễn. Từ đó, nhóm chủ động liên hệ, tìm hiểu và lựa chọn tái nhận diện cho một trung tâm đang hoạt động, trao đổi trực tiếp với những người có chuyên môn. “Tụi mình muốn hiểu đúng về trẻ rối loạn phát triển, thay vì chỉ đọc tài liệu,” Thụy nói. Sau khi hoàn thành, toàn bộ sản phẩm của đồ án sẽ được trao tặng để trung tâm sử dụng.

Từ quá trình nghiên cứu, nhóm nhận thấy một khoảng trống trong các hoạt động truyền thông hiện nay liên quan đến trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Nhiều chiến dịch truyền thông vẫn chủ yếu dừng lại ở việc kêu gọi sự cảm thông, thiếu những nội dung giúp xã hội hiểu rõ sự khác biệt trong nhu cầu giáo dục của nhóm trẻ này.

Đặc biệt, việc can thiệp và giáo dục đúng phương pháp trong “giai đoạn vàng” từ 0-6 tuổi được xem là yếu tố then chốt giúp trẻ cải thiện khả năng giao tiếp, hành vi và hòa nhập nhưng lại chưa được nhấn mạnh đúng mức. Với Hoa Cúc Trắng, nhóm mong muốn góp phần nâng cao nhận thức trong tiếp cận giáo dục phù hợp.

Nhóm đối tượng đặc biệt và giới hạn cho người làm thiết kế 

Làm việc với trẻ rối loạn phổ tự kỷ cũng đồng nghĩa với việc người thiết kế phải tự đặt ra những giới hạn rõ ràng. Phúc Thụy cho biết “Mình cố gắng tìm hiểu đặc điểm tâm lý, cảm giác và nhu cầu thực sự của các bạn trước khi đưa ra bất kỳ giải pháp nào.” 

Bên cạnh đó, nhóm chủ động tiết chế yếu tố thị giác: màu sắc, hình ảnh, hiệu ứng… để tránh gây quá tải cảm giác, hoặc phản tác dụng với trẻ tự kỷ, ADHD.

Quan trọng hơn cả là ranh giới đạo đức trong thiết kế. Nhóm tránh khai thác hình ảnh hay câu chuyện của trẻ theo hướng gây thương cảm hoặc thương mại hóa. Với mục tiêu không phải tạo ra xúc động nhất thời, mà là góp phần nâng cao nhận thức đúng đắn và hỗ trợ tích cực cho việc giáo dục và hòa nhập.

Kể chuyện bằng sự thấu cảm

Tinh thần đó được thể hiện xuyên suốt trong cách kể chuyện. Đồ án tiếp cận trẻ như những cá nhân có cảm xúc và khả năng riêng, chỉ khác biệt trong cách cảm nhận và học tập.

Hệ thống hình ảnh và ngôn ngữ được xây dựng theo hướng trung tính, tôn trọng, tránh gán nhãn hay khuôn mẫu. Những khó khăn mà trẻ gặp phải được đặt trong bối cảnh một môi trường giáo dục và xã hội vốn được thiết kế cho số đông, từ đó làm rõ nhu cầu điều chỉnh và hỗ trợ.

Các giá trị cốt lõi như thấu cảm, đồng hành và niềm tin được chuyển hóa thành ngôn ngữ thị giác trong hệ thống nhận diện của trung tâm Hoa Cúc Trắng. Logo kết hợp hình ảnh hoa cúc trắng, mảnh ghép và các biểu tượng như trái tim, ngôi sao, con mắt nhằm nhấn mạnh sự thấu hiểu, quan sát và niềm tin dành cho trẻ rối loạn phổ tự kỷ.

Thiết kế giáo cụ: tính ứng dụng song hành với thẩm mỹ

Một điểm khác biệt nổi bật của đồ án là việc phát triển bộ giáo cụ riêng cho trẻ rối loạn phát triển. Qua khảo sát, nhóm nhận thấy tại Việt Nam hầu như chưa có thương hiệu nào thiết kế giáo cụ chuyên biệt cho nhóm đối tượng này. Phần lớn giáo viên vẫn phải tự in hình hoặc sử dụng hình ảnh từ AI, vốn tiềm ẩn nhiều sai lệch về màu sắc, cảm xúc và mức độ phù hợp. Với Hoa Cúc Trắng, yếu tố ứng dụng được đặt song song, thậm chí cao hơn tính thẩm mỹ.

 “Sản phẩm có đẹp đến đâu nhưng khó ứng dụng trong giảng dạy thì cũng mất đi ý nghĩa ban đầu,” Thụy chia sẻ.

Trong số các giáo cụ, “Bảng mong muốn của con” là sản phẩm mà Thụy tâm đắc nhất. Đây là công cụ hỗ trợ trẻ tự kỷ học cách thể hiện mong muốn, gọi tên cảm xúc, một kỹ năng đặc biệt khó với nhóm đối tượng này, nhưng lại mang ý nghĩa nền tảng cho quá trình giao tiếp và hòa nhập.

Animation: cầu nối với phụ huynh và trẻ 

Song song đó, nhóm lựa chọn Animation làm hình thức kể chuyện cho chiến dịch Khu vườn thấu cảm. Theo Thụy, hoạt hình là ngôn ngữ gần gũi, dễ tiếp cận với cả trẻ nhỏ và phụ huynh ở độ tuổi tiền tiểu học, giúp thông điệp được truyền tải nhẹ nhàng nhưng sâu sắc.

Nhìn lại toàn bộ quá trình, Phúc Thụy cho rằng giai đoạn khó khăn nhất chính là thiết kế logo. Bởi điều này đòi hỏi sự cân nhắc lâu dài giữa thẩm mỹ, nhận diện và tinh thần cốt lõi của thương hiệu. Nhưng cũng chính những lần tiếp xúc trực tiếp với trẻ tự kỷ và môi trường học tập của các em đã khiến Thụy nhìn rõ hơn vai trò xã hội của người làm thiết kế. 

“Mình nhận ra thiết kế không chỉ là làm cho đẹp, mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc, khả năng tiếp nhận và nhu cầu của người dùng.”

Sau đồ án Hoa Cúc Trắng, Phúc Thụy xác định rõ hơn mong muốn theo đuổi hướng thiết kế lấy con người làm trung tâm, đồng thời vẫn giữ tinh thần cởi mở với những chủ đề và phong cách khác trong tương lai. Với nhóm tác giả, đồ án tốt nghiệp đã mở ra một cách nhìn sâu sắc hơn về thiết kế, đó là công cụ đồng hành, thấu hiểu và trao cơ hội phát triển cho những nhóm người dễ bị bỏ quên.

Thực hiện: Huyền Đinh

Phòng Marketing – Truyền thông