Người giữ “hồn” lịch sử bằng sa bàn, khơi gợi chất riêng và bản sắc dân tộc trong sinh viên HSU

Tháng 4 gọi về những ký ức hào hùng của dân tộc. Với ThS. Lê Xuân Giang – giảng viên Khoa Thiết kế – Nghệ thuật, Đại học Hoa Sen, tình yêu lịch sử được hiện thực hóa qua những sa bàn sống động. Không chỉ là nghệ sĩ tài hoa, thầy Giang còn là người truyền lửa miệt mài, khơi gợi tinh thần giáo dục ứng dụng cùng niềm tự hào dân tộc trong tư duy sáng tạo của thế hệ trẻ.

“Cõi thiền” của người nghệ sĩ và những sa bàn kể chuyện lịch sử

Xuất thân là người học hội họa, nhưng giới hạn của mặt phẳng dường như chưa đủ để ThS. Lê Xuân Giang thỏa mãn khao khát kể chuyện. Năm 2010, trong một lần nhìn thấy những mô hình khí tài quân sự trong nhà sách, thầy thích thú mua về tìm tòi và say mê vì nhận ra chúng có thể được nâng tầm thành tác phẩm nghệ thuật thực thụ, giúp chuyển tải góc nhìn, cảm nhận về không gian, chiều sâu câu chuyện mà tranh vẽ chưa thể hiện được trọn vẹn.

Với ThS. Lê Xuân Giang, mỗi sa bàn là sự kết tinh của tâm huyết, đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức mỹ thuật, tư duy không gian, kỹ thuật chế tác và cả sự am hiểu. Để tạo ra các tác phẩm này, ngoài giờ lên lớp, thầy Giang tạo trở về không gian làm việc tĩnh lặng tại studio rộng khoảng 15m2. Thầy gọi đó là “cõi thiền” của người sáng tác – nơi ngắt kết nối với xã hội để chìm đắm vào hình khối, màu sắc. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ tột độ, có những tác phẩm thầy mất đến hơn một năm để hoàn thiện.

Chính sự chỉn chu, cầu toàn ấy đã mang về cho thầy sự công nhận – các giải thưởng tại một số triển lãm, cuộc thi quốc tế. Đây cũng là cách thầy Giang đưa những câu chuyện lịch sử Việt Nam đến gần hơn với bạn bè thế giới.

Lấy lịch sử làm chất liệu sáng tác, ThS. Xuân Giang tiếp cận đề tài bằng tinh thần nghiên cứu kỹ lưỡng và ý thức gìn giữ giá trị. Để đảm bảo tính chuẩn xác, thầy dành rất nhiều thời gian tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, trước khi phác thảo và dựng hình từng chi tiết: người lính; xe tăng, khí tài…

“Từ đam mê sa bàn, mình yêu thích lịch sử, nhất là các giai đoạn của cuộc kháng chiến của quân dân Việt Nam. Mình thường chọn tái hiện những cột mốc sự kiện mang tính bước ngoặt. Hoặc đôi khi, mình dựa trên cảm hứng từ một câu chuyện được truyền miệng, hồi ký để hiện thực hóa nó bằng hình ảnh” – thầy Giang chia sẻ.

Hơn 10 năm, thầy sáng tác hơn 20 tác phẩm, nhưng đề tài về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 – Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước được tái hiện nhiều nhất. Những tác phẩm ấn tượng nhất là sa bàn “Từ rừng núi xuống đồng bằng” hay “Ngày về”. Ở đó, khí thế hừng hực của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 được tái hiện sắc nét qua từng mô hình xe tăng, từng biểu cảm kiên cường của người lính.

ThS. Lê Xuân Giang – người con gốc Nam Bộ còn sáng tác các sa bàn về cuộc sống thường nhật, những khung cảnh đậm chất miền Tây.

Được biết, các tác phẩm của thầy nhận được nhiều sự quan tâm từ cộng đồng yêu sa bàn, thậm chí có không ít lời đặt hàng. Tuy nhiên, thầy chỉ nhận thực hiện mô hình theo yêu cầu, còn các tác phẩm nguyên bản đều được giữ lại cho sự ấp ủ về triển lãm cá nhân trong tương lai.

“Phù thủy sa bàn” bộc bạch: “Mỗi tác phẩm nguyên bản là cả quá trình trải nghiệm và gói trọn tâm huyết của mình. Nhiều người ngỏ ý hỏi mua, nhưng nếu bán đi, mình cảm giác đánh mất đứa con tinh thần mang đậm dấu ấn cá nhân ấy. Với mình, sự đánh đổi đó là không đáng, bởi có giá trị tinh thần lớn lao đến mức vật chất không thể đong đếm được”.

Tạo đòn bẩy chất riêng và khơi gợi sự tự hào dân tộc trong sinh viên

Gắn bó với HSU từ năm 2012, ThS. Lê Xuân Giang mang trọn vẹn sự chỉn chu, nghiêm túc từ xưởng sa bàn lên bục giảng. Hiện tại, thầy giảng dạy môn Thiết kế sinh vật, nhân vật thuộc ngành Nghệ thuật số – ngành học mang tính ứng dụng rất cao. Đặc biệt, thầy luôn kiên định với triết lý: tôn trọng sự khác biệt của sinh viên.

“Đặc thù ngành nghệ thuật không giống như học toán – 1 cộng 1 bằng 2. Mỗi sinh viên là cá thể độc lập, có tư duy thẩm mỹ và thế mạnh riêng. Mình là người hướng dẫn thì phải nhìn ra được nền tảng, cái ‘chất’ riêng đó để làm đòn bẩy đẩy các bạn lên, chứ không thể lấy khuôn mẫu của mình để áp đặt” – thầy Giang bộc bạch.

Không chỉ chú trọng kỹ năng, ThS. Lê Xuân Giang còn khuyến khích sinh viên khai thác yếu tố văn hóa, bản sắc dân tộc trong sáng tạo. ThS. Lê Xuân Giang tin rằng, sự tự hào dân tộc luôn có sẵn trong nội tại của người trẻ Việt, vai trò của người thầy là khơi gợi để các bạn dám bộc lộ điều đó ra thế giới thông qua lăng kính sáng tạo.

Trần Tuấn Minh Khang – sinh viên ngành Nghệ thuật số bày tỏ: “Quá trình học với thầy Giang, mình cảm nhận được sự chỉn chu và cầu toàn tuyệt đối. Thầy rất ‘bén’ trong việc nhìn nhận năng lực của từng người để hướng dẫn đi đúng thế mạnh. Bài học giá trị nhất mình nhận được từ thầy là tính thực tế trong sáng tạo. Sinh viên ngành này đều đam mê và muốn bay bổng, nhưng thầy luôn dạy tụi mình phải ‘chạm đất’ để tạo ra sản phẩm có giá trị ứng dụng”.

Điều khiến ThS. Giang gắn bó với bục giảng chính là sự hứng thú trước những ý tưởng mới mỗi ngày từ sinh viên. Với thầy, mỗi bài làm là một bất ngờ, thử thách mới để cùng sinh viên tìm cách giải quyết và cũng là động lực để bản thân không ngừng học hỏi.

Bằng sự dìu dắt của người nghệ sĩ tài hoa, những thế hệ sinh viên Khoa Thiết kế – Nghệ thuật, đặc biệt là sinh viên ngành Nghệ thuật số HSU đang từng bước vững vàng, không chỉ làm chủ công nghệ 3D hiện đại mà còn mang theo cốt cách, chiều sâu văn hóa Việt vào từng nhịp đập của nghệ thuật đương đại.

Thực hiện: Thu Thảo – Huyền Đinh

Phòng Marketing – Truyền thông