Nghiên cứu khoa học sinh viên HSU: Đừng đợi đủ giỏi mới bắt đầu
Workshop “Nghiên cứu khoa học sinh viên: Khởi đầu cho một hành trình khác biệt”, diễn ra ngày 23/10/2026, với sự chia sẻ của TS. Lê Văn Út – Phó Hiệu trưởng phụ trách Nghiên cứu khoa học và thầy Thân Đức Dũng, đại diện Phòng Quản lý Khoa học – Tạp chí Khoa học HSU.
Nghiên cứu khoa học sinh viên không chỉ dành cho những người có thành tích học tập nổi bật hay đã am hiểu sâu về một lĩnh vực. Từ những câu hỏi nảy sinh trong quá trình học tập và quan sát thực tiễn, sinh viên có thể từng bước hình thành tư duy nghiên cứu, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và tạo ra những giá trị mới. Tại Trường Đại học Hoa Sen (HSU), nghiên cứu khoa học là một hành trình học tập mà sinh viên có thể chủ động bắt đầu ngay từ những năm đầu đại học.
Nghiên cứu khoa học sinh viên: Từ tiếp nhận kiến thức đến tư duy độc lập
Ở phần chia sẻ đầu tiên, TS. Lê Văn Út giúp sinh viên nhìn nhận nghiên cứu khoa học vượt ra ngoài khuôn khổ của một đề tài hay bài báo học thuật. Đây là quá trình tìm hiểu những gì đã biết, xác định khoảng trống tri thức, đặt câu hỏi mới, thu thập và phân tích bằng chứng để kiểm chứng giả thuyết, từ đó phát triển phương pháp, mô hình, sản phẩm hoặc giải pháp phù hợp.
Với cách tiếp cận này, sinh viên không chỉ học cách tiếp nhận và ghi nhớ kiến thức mà còn được khuyến khích chủ động tìm tòi, đánh giá thông tin và hình thành lập luận của riêng mình. Những câu hỏi nghiên cứu ban đầu có thể xuất phát từ nội dung học tập trên lớp, các vấn đề trong đời sống, hoạt động của doanh nghiệp và cộng đồng, hay những công trình khoa học đã được công bố.
Quá trình nghiên cứu cũng tạo điều kiện để người học rèn luyện tư duy phản biện và sáng tạo, kỹ năng tìm kiếm, phân tích, xử lý thông tin, khả năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề thực tiễn. Đây là những năng lực có giá trị không chỉ trong môi trường học thuật mà còn trong công việc và hành trình học tập suốt đời.
Một nội dung đáng chú ý là cách sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong nghiên cứu khoa học. AI có thể hỗ trợ tiếp cận, tổng hợp và xử lý lượng lớn thông tin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy phản biện, khả năng phát hiện vấn đề mới và trách nhiệm kiểm chứng kết quả của người nghiên cứu.
Vì vậy, sử dụng AI hiệu quả đòi hỏi sinh viên biết đặt câu hỏi đúng, cung cấp bối cảnh và dữ liệu phù hợp, đánh giá chất lượng câu trả lời và kiểm chứng thông tin. Đồng thời, người học cần phân biệt dữ liệu, bằng chứng với suy diễn; nhận diện sai sót, thiên lệch và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức, liêm chính học thuật. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tìm được câu trả lời có sẵn, mà còn tiến xa hơn những gì đã biết để khám phá và kiến tạo tri thức mới.
Cơ hội Nghiên cứu khoa học tại HSU: Bắt đầu từ những bước nhỏ
Ở phần chia sẻ tiếp theo, thầy Thân Đức Dũng giới thiệu các cơ hội tham gia nghiên cứu khoa học và những hình thức hỗ trợ dành cho sinh viên HSU. Theo đó, người học có thể đăng ký thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên cấp cơ sở với sự hỗ trợ kinh phí từ Nhà trường; tham gia Cuộc thi Ý tưởng Nghiên cứu Khoa học Sinh viên HSU; kết nối với các nhóm nghiên cứu, hội thảo, seminar và hoạt động học thuật; đồng thời phát triển kết quả nghiên cứu thành sản phẩm hoặc công bố khoa học.
Các cơ hội này mở ra lộ trình để sinh viên từng bước làm quen với nghiên cứu, từ tìm hiểu tài liệu và xác định vấn đề đến triển khai đề tài, trình bày kết quả và tiếp tục phát triển ý tưởng. Sinh viên không nhất thiết phải bắt đầu bằng một vấn đề quá lớn hay một công trình phức tạp. Điều quan trọng là biết quan sát, đặt câu hỏi, lựa chọn phương pháp phù hợp và kiên trì tìm kiếm câu trả lời dựa trên bằng chứng.
Nghiên cứu khoa học còn có thể bổ trợ cho định hướng học tập và nghề nghiệp. Kinh nghiệm thực hiện đề tài giúp sinh viên tích lũy năng lực viết học thuật, trình bày kết quả, quản lý công việc và phối hợp với người khác. Những trải nghiệm này cũng có thể trở thành minh chứng năng lực khi ứng tuyển học bổng, học sau đại học hoặc chuẩn bị hồ sơ nghề nghiệp.
Từ năm nhất đến năm tư, mỗi giai đoạn đều có thể là một bước trong hành trình nghiên cứu: bắt đầu bằng việc tìm hiểu và khám phá chủ đề, từng bước triển khai hoạt động nghiên cứu, rồi hoàn thiện năng lực và phát triển những kết quả đã tích lũy. Một đề tài có thể khép lại sau khi hoàn thành, nhưng tư duy và kỹ năng hình thành trong quá trình thực hiện sẽ tiếp tục đồng hành cùng người học.
Tại Trường Đại học Hoa Sen, việc khuyến khích sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học gắn với định hướng giáo dục lấy người học làm trung tâm, trao quyền chủ động và hướng tri thức đến giá trị thực tiễn. Người học được khuyến khích không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn tự tìm tòi, thử nghiệm và phát triển năng lực của chính mình.
Đừng đợi đến khi thật giỏi mới bắt đầu nghiên cứu khoa học. Một câu hỏi xuất phát từ sự tò mò, một vấn đề trong thực tế hay một ý tưởng muốn được kiểm chứng đều có thể là điểm khởi đầu. Qua từng bước tìm hiểu, phân tích và khám phá, sinh viên có cơ hội trưởng thành hơn trong tư duy, vững vàng hơn về chuyên môn và chủ động kiến tạo con đường phát triển của mình.
