Khóa sinh viên Trí tuệ nhân tạo đầu tiên tốt nghiệp: Bước khởi đầu cho đào tạo AI tại Việt Nam

Khóa sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo (AI) đầu tiên tại Việt Nam vừa nhận bằng tốt nghiệp sau 4 năm đào tạo, khẳng định bước khởi đầu trong đào tạo nhân lực AI chất lượng cao. Trong bối cảnh chuyển dịch số mạnh mẽ, việc đào tạo đội ngũ kỹ sư AI không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn đặt ra thách thức đổi mới chương trình theo hướng thực hành và ứng dụng thực tế, theo chia sẻ từ TS. Lê Đình Phong – Trưởng khoa Khoa Công nghệ – Trường Đại học Hoa Sen.

AI trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển quốc gia

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngành Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội. Việc làm chủ và phát triển công nghệ AI không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn góp phần định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Vũ – Phó Trưởng khoa, Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), hiện cả nước có khoảng 40 trường đại học đang đào tạo các ngành, chuyên ngành về trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu.

Khóa sinh viên AI đầu tiên chính thức tốt nghiệp

Năm 2021, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) là đơn vị đầu tiên trong cả nước tuyển sinh ngành Trí tuệ nhân tạo (AI), với 41 sinh viên nhập học. Sau 4 năm đào tạo, tháng 12/2025, khóa sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo đầu tiên của trường và là khóa đầu tiên của cả nước đã nhận bằng tốt nghiệp.

Trước đó, tháng 6/2025, 20 sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo của Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng đã tốt nghiệp. Đây là khóa tuyển sinh năm 2022, khóa đầu tiên của trường và ra trường sớm hơn một năm do hoàn thành chương trình học trước tiến độ.

Nhu cầu nhân lực AI bùng nổ trong nước và toàn cầu

Cùng chia sẻ về ngành Trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh hiện nay, Tiến sĩ Lê Đình Phong – Trưởng khoa, Khoa Công nghệ, Trường Đại học Hoa Sen đánh giá, nhu cầu tuyển dụng nhân lực AI hiện nay đang bùng nổ cả ở Việt Nam và toàn cầu.

Về số lượng, theo báo cáo của Công ty cổ phần TopCV Việt Nam và một số nguồn khác, khoảng 40,7% doanh nghiệp tại Việt Nam lựa chọn AI làm chiến lược phát triển. Điều này khiến nhu cầu tuyển dụng kỹ sư AI, lập trình viên và chuyên gia dữ liệu tăng mạnh trong giai đoạn 2025-2026, tập trung chủ yếu ở các vị trí như kỹ sư phần mềm (45%), back-end (37,4%) và AI, song nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn thiếu.

Theo dự báo năm 2025 của Tập đoàn công nghệ NVIDIA, Việt Nam cần hàng trăm nghìn kỹ sư AI trong khoảng 3 năm tới. Trên phạm vi toàn cầu, AI dự kiến tạo ra khoảng 19 triệu việc làm mới vào năm 2030. Riêng tại Mỹ, nhu cầu việc làm liên quan đến AI đã tăng khoảng 70% so với năm trước, tập trung chủ yếu ở các vị trí như kỹ sư AI và chuyên viên phân tích dữ liệu.

Yêu cầu kỹ năng và tố chất của người học AI

Tuy vậy, thực tế cho thấy, cơ sở giáo dục đại học vẫn chủ yếu đào tạo về lý thuyết, chưa bám sát yêu cầu ứng dụng thực tiễn. Điều này khiến sinh viên ra trường chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của doanh nghiệp, dẫn tới việc hình thành đội ngũ nhân lực AI chất lượng cao gặp nhiều khó khăn, trong khi số lượng chuyên gia am hiểu sâu về AI còn rất hạn chế.

Về yêu cầu kỹ năng, các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo đòi hỏi người lao động phải có nền tảng vững về lập trình, đặc biệt là ngôn ngữ Python; kiến thức về học máy, phân tích dữ liệu, thống kê, cùng một số kỹ năng bổ trợ như xây dựng câu lệnh (prompt engineering) hay an ninh mạng. Tại Việt Nam, doanh nghiệp thường ưu tiên tuyển dụng nhân sự có khả năng ứng dụng AI vào thực tiễn hoặc đã từng tham gia triển khai dự án cụ thể.

Vì vậy, để theo đuổi ngành Trí tuệ nhân tạo, người học cần có khả năng tư duy logic, kiến thức Toán học vững chắc cùng khả năng phân tích dữ liệu và làm việc nhóm. Trên cơ sở đó, niềm đam mê sáng tạo, tinh thần học hỏi liên tục, trách nhiệm với công nghệ là những yếu tố giúp các em theo kịp tốc độ phát triển rất nhanh của lĩnh vực này.

Bên cạnh kiến thức chuyên môn, việc trang bị thêm kiến thức ở lĩnh vực khác sẽ tạo lợi thế, giúp sinh viên tiếp cận và giải quyết các bài toán thực tiễn mang tính liên ngành mà AI đang tác động ngày càng sâu rộng.

Thách thức trong đào tạo ngành Trí tuệ nhân tạo

Theo TS Lê Đình Phong, trong quá trình triển khai đào tạo ngành Trí tuệ nhân tạo, khó khăn lớn nhất của Trường Đại học Hoa Sen nói riêng và các trường đại học Việt Nam nói chung đang gặp phải là sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và cơ sở hạ tầng, dẫn đến khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn còn chênh lệch.

>>>Tìm hiểu thêm: Ngành Trí tuệ nhân tạo Đại học Hoa Sen

Đầu tiên, mặc dù AI đã tồn tại từ lâu nhưng chỉ mới trở nên phổ biến vài năm gần đây, khiến khái niệm về AI và cơ hội việc làm trong lĩnh vực này còn khá mơ hồ, khó định hướng nghề nghiệp cho sinh viên. Không chỉ vậy, nhu cầu nhân sự AI tại Việt Nam tăng 20-25% mỗi năm, nhưng nguồn cung còn hạn chế, chất lượng đào tạo chưa bắt kịp chuẩn quốc tế.

Bên cạnh đó, hạn chế về hạ tầng đang là thách thức lớn khi chi phí đầu tư cho phần mềm, phần cứng và tài nguyên tính toán còn khá cao, khiến nhiều cơ sở đào tạo gặp khó trong việc xây dựng môi trường thực hành. Không ít nhóm nghiên cứu thiếu công cụ cần thiết để thử nghiệm, phát triển mô hình. Đặc biệt, sinh viên ở vùng khó khăn thường chưa có điều kiện tiếp cận thiết bị đủ mạnh để học và ứng dụng AI.

Ngoài ra, tình trạng thiếu chuyên gia có kinh nghiệm thực chiến và giảng viên chủ yếu tập trung vào giảng dạy lý thuyết dẫn đến đào tạo chưa bám sát nhu cầu ứng dụng thực tế.

Cuối cùng, doanh nghiệp còn dè dặt trong việc đẩy mạnh ứng dụng AI, làm giảm cơ hội hợp tác, thực tập cho sinh viên, từ đó làm chậm quá trình phát triển nhân lực AI.

Nguồn: giaoduc.net.vn