Khóa sinh viên AI đầu tiên tốt nghiệp: Bước tiến mới trong đào tạo nhân lực trí tuệ nhân tạo
Khóa sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo (AI) đầu tiên tại Việt Nam vừa tốt nghiệp sau 4 năm học tập, đánh dấu cột mốc quan trọng trong hành trình đào tạo nguồn nhân lực AI chất lượng cao. Theo TS. Lê Đình Phong – Trưởng khoa Khoa Công nghệ, Trường Đại học Hoa Sen, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc đào tạo kỹ sư AI không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường lao động mà còn đòi hỏi các chương trình đào tạo phải liên tục đổi mới, tăng cường yếu tố thực hành và gắn với các ứng dụng thực tiễn.
AI trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển quốc gia
Trong bối cảnh công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, trí tuệ nhân tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội. Việc đào tạo đội ngũ kỹ sư và chuyên gia AI không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ của quốc gia.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Vũ – Phó Trưởng khoa, Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM), hiện nay Việt Nam có khoảng 40 trường đại học triển khai đào tạo các ngành hoặc chuyên ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu.
Khóa sinh viên AI đầu tiên chính thức tốt nghiệp
Năm 2021, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP.HCM) là đơn vị đầu tiên trong cả nước tuyển sinh ngành Trí tuệ nhân tạo với 41 sinh viên nhập học. Sau 4 năm đào tạo, đến tháng 12/2025, khóa sinh viên đầu tiên của ngành này đã chính thức tốt nghiệp.
Trước đó, vào tháng 6/2025, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng đã có 20 sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo tốt nghiệp. Đây là khóa tuyển sinh năm 2022 và là khóa đầu tiên của trường, hoàn thành chương trình học sớm hơn một năm so với kế hoạch.
Nhu cầu nhân lực AI tăng nhanh
Chia sẻ về xu hướng phát triển của lĩnh vực này, TS. Lê Đình Phong – Trưởng khoa Khoa Công nghệ, Trường Đại học Hoa Sen – cho rằng nhu cầu tuyển dụng nhân lực liên quan đến trí tuệ nhân tạo đang gia tăng mạnh mẽ tại Việt Nam cũng như trên thế giới.
Theo số liệu từ Công ty cổ phần TopCV Việt Nam cùng một số nguồn thống kê khác, khoảng 40,7% doanh nghiệp trong nước đã lựa chọn AI như một định hướng chiến lược phát triển. Điều này khiến nhu cầu tuyển dụng kỹ sư AI, lập trình viên và chuyên gia dữ liệu tăng mạnh trong giai đoạn 2025–2026, đặc biệt ở các vị trí như kỹ sư phần mềm (45%), back-end (37,4%) và AI. Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này vẫn còn thiếu hụt.
Dự báo của Tập đoàn công nghệ NVIDIA năm 2025 cũng cho thấy Việt Nam có thể cần tới hàng trăm nghìn kỹ sư AI trong vòng ba năm tới. Trên quy mô toàn cầu, trí tuệ nhân tạo được dự đoán sẽ tạo ra khoảng 19 triệu việc làm mới vào năm 2030. Riêng tại Mỹ, số lượng việc làm liên quan đến AI đã tăng khoảng 70% so với năm trước, chủ yếu ở các vị trí như kỹ sư AI và chuyên viên phân tích dữ liệu.
Những kỹ năng cần thiết để theo đuổi ngành AI
Mặc dù nhu cầu nhân lực lớn, thực tế cho thấy nhiều cơ sở giáo dục đại học hiện nay vẫn thiên về đào tạo lý thuyết, chưa gắn chặt với yêu cầu ứng dụng trong thực tế. Điều này khiến không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp.
Đối với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, người học cần có nền tảng vững về lập trình, đặc biệt là ngôn ngữ Python, đồng thời nắm được kiến thức về học máy, phân tích dữ liệu và thống kê. Bên cạnh đó, các kỹ năng bổ trợ như xây dựng câu lệnh cho AI (prompt engineering) hay an ninh mạng cũng ngày càng trở nên quan trọng.
Trong tuyển dụng, nhiều doanh nghiệp ưu tiên những ứng viên có khả năng ứng dụng AI vào thực tế hoặc đã tham gia triển khai các dự án cụ thể.
Để theo đuổi lĩnh vực này, người học cần có tư duy logic tốt, nền tảng toán học vững chắc cùng khả năng phân tích dữ liệu và làm việc nhóm. Bên cạnh đó, sự chủ động học hỏi, niềm đam mê sáng tạo và ý thức trách nhiệm khi phát triển công nghệ là những yếu tố quan trọng giúp người học thích nghi với tốc độ phát triển nhanh của AI.
Ngoài kiến thức chuyên môn, việc trang bị thêm hiểu biết ở các lĩnh vực khác cũng mang lại lợi thế cho sinh viên, giúp họ tiếp cận và giải quyết các bài toán mang tính liên ngành – xu hướng đang ngày càng phổ biến trong các ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Thách thức trong đào tạo ngành Trí tuệ nhân tạo
Theo TS. Lê Đình Phong, một trong những khó khăn lớn khi triển khai đào tạo ngành Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam là sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm thực tế cũng như hạn chế về cơ sở hạ tầng phục vụ nghiên cứu và thực hành.
>>>Tìm hiểu thêm: Ngành Trí tuệ nhân tạo Đại học Hoa Sen
Mặc dù AI đã xuất hiện từ nhiều năm trước, lĩnh vực này chỉ thực sự phổ biến trong vài năm gần đây. Vì vậy, nhiều người học vẫn chưa có cái nhìn rõ ràng về cơ hội nghề nghiệp cũng như định hướng phát triển trong ngành.
Bên cạnh đó, nhu cầu nhân lực AI tại Việt Nam được ước tính tăng khoảng 20–25% mỗi năm, trong khi nguồn cung chưa đáp ứng đủ và chất lượng đào tạo vẫn còn khoảng cách so với chuẩn quốc tế.
Hạ tầng công nghệ cũng là một thách thức đáng kể khi chi phí đầu tư cho phần mềm, phần cứng và tài nguyên tính toán khá cao. Điều này khiến nhiều cơ sở đào tạo gặp khó khăn trong việc xây dựng môi trường thực hành cho sinh viên. Không ít nhóm nghiên cứu thiếu công cụ cần thiết để thử nghiệm và phát triển mô hình AI. Đặc biệt, sinh viên ở những khu vực khó khăn thường chưa có điều kiện tiếp cận các thiết bị đủ mạnh để học tập và ứng dụng công nghệ này.
Ngoài ra, việc doanh nghiệp còn thận trọng trong việc triển khai AI cũng làm hạn chế cơ hội hợp tác, thực tập cho sinh viên, từ đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này.
Nguồn: https://www.hoasen.edu.vn/khoa-sinh-vien-tri-tue-nhan-tao-dau-tien-tot-nghiep/
